Ứng dụng ChatGPT và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu
Sáng 22.6, khoa Khoa học liên ngành phối hợp với phòng Tổ chức - Cán bộ, phòng Đối ngoại và Quản lý khoa học tổ chức tọa đàm khoa học “Ứng dụng ChatGPT và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu”.
Tọa đàm vinh dự được chào đón phần trình bày của hai diễn giả là PGS.TS Đinh Điền - Giám đốc Trung tâm Ngôn ngữ học tính toán CLC, Trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM và TS. Nguyễn Thị Hảo - Trưởng khoa Khoa học liên ngành, Trường ĐH KHXH&NV. Về phía Nhà trường, chương trình hân hạnh chào đón phần phát biểu khai mạc của TS. Phạm Tấn Hạ - Phó Hiệu trưởng, cùng sự tham dự của đông đảo giảng viên, nhà giáo, nhà nghiên cứu quan tâm.
Tọa đàm thu hút sự quan tâm của giảng viên trong và ngoài Trường - Ảnh: Nhật Ánh
ChatGPT là ứng dụng AI được phát triển từ mô hình GPT-3.5 bởi OpenAI. Với khả năng tạo ra các văn bản tự nhiên và giao diện mang tính tương tác cao, ứng dụng này ngày càng trở nên phổ biến và được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, làm thế nào để khai thác hiệu quả tiềm năng của công cụ này, ý thức và giảm thiểu những hạn chế của nó; đồng thời ngành Giáo dục cần “tái định nghĩa” vai trò của mình như thế nào trong thời đại các công cụ AI đang trỗi dậy vô cùng mạnh mẽ? Đó là một số nội dung chính đã được chia sẻ và thảo luận trong buổi Toạ đàm này
Trong buổi Toạ đàm, PGS.TS Đinh Điền tại đã giới thiệu một cách sơ lược về cơ chế hoạt động của ChatGPT, bản chất là một “người máy đối thoại” (chatbot) được huấn luyện trên mô hình ngôn ngữ lớn từ kho dữ liệu khổng lồ, giúp dự đoán các từ/ câu/ đoạn văn kế tiếp dựa vào các thông tin mà người dùng cung cấp trong Tham luận đầu tiên của mình “Khái quát về các công cụ AI và ChatGPT”. Với chuyên môn và kinh nghiệm của mình, trong Tham luận thứ hai “Hướng dẫn sử dụng ChatGPT trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu”, PGS.TS Đinh Điền cũng đã đưa ra rất nhiều gợi ý về những điều ChatGPT có thể làm được, có thể làm tốt nhất, và cách thức tạo ra những prompt (câu hỏi/yêu cầu) tốt và kỹ thuật chia nhỏ một nhiệm vụ lớn thành từng yêu cầu nhỏ nhằm tận dụng tối đa khả năng tổng hợp, tóm tắt và phân loại thông tin của ChatGPT, cũng như sử dụng nó như một trợ lý ảo hỗ trợ công việc soạn thảo, viết lách, tìm kiếm ý tưởng,… của mình. Ngoài ra, các công cụ này còn được sử dụng trong các lĩnh vực: chăm sóc khách hàng, nghiên cứu, quản lý nhân sự, chăm sóc sức khỏe; dịch thuật,...
Bên cạnh đó, Thầy cũng đã nhắc nhở người tham dự những hạn chế của ChatGPT khi nó có thể cung cấp những thông tin sai lệch đặc biệt khi được hỏi bằng tiếng Việt vì thiếu ngữ liệu huấn luyện tương ứng, nhưng lại rất khó truy nguồn, thậm chí tạo ra những “ảo giác” về tri thức; cùng những rủi ro tiềm ẩn về tin tặc, rò rỉ thông tin, bị lợi dụng để lừa đảo qua mạng, hoặc đặt ra những vấn đề về đạo đức,… Những hạn chế này đặt ra thách thức đối với người dùng trong việc kiểm tra - giám sát thông tin, cũng như đối với những công ty chế tạo ra nó khi suy xét lâu dài về sức mạnh cũng như những nguy cơ của AI đối với đời sống con người.
PGS.TS Đinh Điền đề cập đến tính ứng dụng của ChatGPT và trí tuệ nhân tạo - Ảnh: Nhật Ánh
TS. Nguyễn Thị Hảo tiếp nối phần trình bày của PGS.TS Đinh Điền bằng bài tham luận “Vai trò của người thầy trong bối cảnh phát triển các công cụ AI.” Cô cho rằng, trong một kỷ nguyên VUCA nơi mà mọi thứ liên tục biến đổi, trường đại học cần chuẩn bị cho người học năng lực toàn diện, trong đó bao gồm kỹ năng thích ứng với sự thay đổi của môi trường sống, ngành nghề, công việc. Các nghiên cứu chỉ ra vai trò của công cụ trí tuệ nhân tạo trong giáo dục bao gồm (1) giáo dục theo hướng cá nhân hoá, (2) sản xuất ra nội dung dạy học, (3) cung cấp các phản hồi tự động, (4) gia sư và (5) bảo đảm cơ hội tham gia vào giáo dục cho người có nhu cầu đặc biệt. Tuy nhiên, các công cụ trí tuệ nhân tạo bỏ qua yếu tố bối cảnh, yếu tố xã hội và tình cảm/cảm xúc trong quá trình hỗ trợ người học. Do vậy, vai trò “truyền đạt kiến thức” của người thầy đã không còn phù hợp, mà thay vào đó, người thầy cần phát huy vai trò của người giảng viên lãnh đạo. Theo đó, người thầy sẽ là người xây dựng môi trường học tập kiến tạo cho người học; người thầy đóng vai trò chính trong việc tổ chức, định hướng, lãnh đạo, hỗ trợ, …. cho quá trình học tập của người học phù hợp với yếu tố môi trường, bối cảnh và đặc điểm người học. Người học cần tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức, hoạt động học tập của bản thân với vai trò lãnh đạo của người thầy và sự hỗ trợ của các công cụ trí tuệ nhân tạo, bao gồm ChatGPT. Để thực hiện được những mục tiêu này, việc thay đổi triết lý giáo dục sang “lấy người học làm trung tâm” và xây dựng Chương trình học dựa trên kết quả đầu ra (Outcome-based education) là rất quan trọng. Khi đó, các công cụ trí tuệ nhân tạo và ChatGPT có thể được sử dụng như trợ lý giảng dạy cho người thầy giúp quá trình dạy học, đào tạo được hiệu quả, hiệu suất hơn.
TS. Nguyễn Thị Hảo chia sẻ quan điểm về vai trò của người thầy trong bối cảnh phát triển các công cụ AI - Ảnh: Nhật Ánh
Với những kiến thức, nội dung thời sự và hấp dẫn này, tại phần Thảo luận, người tham dự đã đặt các câu hỏi rất sôi nổi dành cho 2 vị diễn giả. Nội dung các câu hỏi xoay quanh tâm thế, thái độ và cách ứng xử của mỗi người khi sử dụng công cụ này, cách thức phát hiện khi sinh viên sử dụng ChatGPT để gian lận trong quá trình làm bài kiểm tra, cũng những lo ngại về môi trường và tính bền vững khi sử dụng các công cụ AI,… diễn giả đã giải đáp các thắc mắc của người tham gia. Đồng thời, gợi mở các vấn đề để người đặt câu hỏi tiếp tục suy nghĩ, hình thành câu trả lời của riêng mình.
Tọa đàm đã kết thúc vào lúc 12h cùng ngày, giúp cho người tham dự tích luỹ nhiều kinh nghiệm quý giá, nhiều hứng khởi và cả những suy tư. Toạ đàm thu hút sự quan tâm bởi tính thực tiễn và tính ứng dụng cao của chuyên đề, đặc biệt trong lĩnh vực giảng dạy, nghiên cứu về khoa học xã hội và nhân văn.
NHẬT ÁNH & KHOA KHOA HỌC LIÊN NGÀNH
