Tri thức khai phóng – Sứ mệnh bền bỉ của người làm khoa học

Tại Hội nghị điển hình tiên tiến cấp Trường giai đoạn 2020 – 2025, PGS.TS. Dương Minh Quang, Trưởng khoa Giáo dục, 01 trong 29 cá nhân nhận được danh hiệu điển hình tiên tiến trong giai đoạn 2020 - 2025, đã trình bày tham luận “Tri thức khai phóng – Sứ mệnh bền bỉ của người làm khoa học”. Không đơn thuần là những phân tích mang tính học thuật, bài tham luận đã gợi mở một tinh thần trách nhiệm âm thầm nhưng kiên định, khẳng định vai trò của người làm khoa học xã hội trong việc lắng nghe, kết nối và thấu hiểu con người. Từ từng công bố, khảo sát đến mỗi giờ giảng dạy, tri thức không chỉ là kết quả chuyên môn mà còn là hành trình bền bỉ phụng sự cộng đồng. Giá trị của tham luận không nằm ở hình thức khen thưởng, mà ở khả năng chạm đến suy nghĩ, khơi dậy niềm tin và truyền cảm hứng cho những người đang dấn thân trên con đường học thuật.

Được sự đồng ý của PGS.TS. Dương Minh Quang, Trường ĐH KHXH&NV xin trân trọng giới thiệu đến quý độc giả, viên chức - người lao động, người học, cựu người học toàn văn tham luận “Tri thức khai phóng – Sứ mệnh bền bỉ của người làm khoa học”.

Trước hết, cho phép tôi gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu và Hội đồng xét duyệt đã dành cho tôi vinh dự được có mặt tại buổi lễ tuyên dương hôm nay – cùng với 29 gương mặt tiêu biểu khác, đại diện cho những nỗ lực âm thầm nhưng bền bỉ trong giảng dạy, nghiên cứu và cống hiến vì cộng đồng.

Khi tôi bắt đầu hành trình nghiên cứu khoa học – với những dòng giả thuyết đầu tiên – tôi không nghĩ rằng một ngày nào đó, những bài viết tưởng chừng chỉ có người trong giới chuyên môn đọc sẽ được ghi nhận ở Hội nghị tuyên dương ngày hôm nay.

Bởi lẽ, làm nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn giống như giữ một ngọn lửa nhỏ giữa đêm dài. Không ồn ào, không hào nhoáng, nhưng ấm áp và bền bỉ. Ngọn lửa ấy giúp ta soi sáng những vấn đề tưởng như quen thuộc nhưng lại đầy góc khuất của con người, của xã hội, và của chính bản thân mình.

Trong hành trình ấy, tôi nhận ra rằng:

• Một công bố quốc tế không chỉ là con số trên bảng xếp hạng – mà là lời hồi đáp của học thuật Việt Nam với thế giới.
• Một buổi khảo sát hiện trường không chỉ là thủ tục – mà là sự hiện diện của khoa học trong đời sống cộng đồng.
• Một trang bản thảo không chỉ là sản phẩm cá nhân – mà là chứng tích của một tập thể cùng chung tay hỗ trợ, từ đồng nghiệp đến những người cho ta cảm hứng sống.

Chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà khoa học – đặc biệt là khoa học xã hội và nhân văn – cần được kể lại bằng một ngôn ngữ gần gũi hơn, sáng tạo hơn và nhân văn hơn. Những nhà nghiên cứu trẻ như chúng tôi tin rằng, mỗi câu hỏi được đặt ra trong phòng nghiên cứu là một cách để lắng nghe sâu sắc hơn đời sống con người – vốn đang ngày một phức tạp hơn, và cũng cần được hiểu một cách bao dung hơn.

Thưa quý vị,
Trong hơn 18 năm làm công tác đào tạo và nghiên cứu tại Trường ĐH KHXH&NV, tôi tin rằng tinh thần học thuật của chúng ta đang được làm mới, làm mạnh và làm sâu hơn mỗi ngày. Đội ngũ giảng viên trẻ nay đã bước ra thế giới không chỉ để học hỏi, mà còn để chia sẻ. Và tôi rất tự hào vì Khoa Giáo dục vì Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố He Chí Minh – nơi tôi đang công tác – cũng đang từng bước nâng cao năng lực công bố quốc tế, xây dựng nhóm nghiên cứu nội khoa, mở rộng hợp tác với các trường đại học trên thế giới.

**Tôi tin, một trong những “phẩm chất thời đại” của người làm khoa học hôm nay, chính là năng lực kết nối:

• Kết nối liên ngành,
• Kết nối học thuật toàn cầu,
• Và kết nối sâu sắc với cộng đồng mà ta đang phục vụ.**

Kết nối ấy không chỉ nằm ở các con số trích dẫn, chỉ số H-index, mà ở giá trị con người trong từng nghiên cứu, từng công bố. Tôi mong rằng mỗi chúng ta – dù ở vai trò nào – cũng tiếp tục giữ vững tinh thần ấy: viết để hiểu mình, nghiên cứu để hiểu người, và công bố để phụng sự cộng đồng.

Tôi xin được chia sẻ vinh dự này với thầy cô hướng dẫn, cộng sự và những người đã đồng hành, góp phần giữ cho ngọn lửa học thuật trong tôi không tắt – thậm chí, còn cháy rực hơn.

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn Nhà trường đã luôn kiên trì tạo điều kiện cho những bước tiến học thuật thầm lặng nhưng bền bỉ của giảng viên – nhà nghiên cứu – nhà giáo dục. Xin cảm ơn quý đồng nghiệp, học viên đã đồng hành, cổ vũ và truyền cảm hứng cho hành trình của tôi.

TRI THỨC KHAI PHÓNG – SỨ MỆNH BỀN BỈ CỦA NGƯỜI LÀM KHOA HỌC

PGS.TS. Dương Minh Quang, Trưởng khoa Giáo dục