Trà Việt trong dòng chảy văn hóa: Kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai

Chiều ngày 17.02, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề "Trà trong truyền thống văn hóa Việt Nam". Sự kiện do Khoa Văn hóa học chủ trì thực hiện, thu hút sự tham gia đông đảo của các giảng viên, sinh viên và những người có sự quan tâm và yêu thích về văn hóa trà Việt.

Trà - Hành trình nghệ thuật trong đời sống

Phát biểu khai mạc, TS. Phạm Tấn Hạ, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, chia sẻ, buổi tọa đàm ngày hôm nay là minh chứng cho giá trị văn hóa của văn hóa trà Việt Nam, đồng thời là cơ hội để định hướng phát triển trong bối cảnh hiện đại. Thầy nhấn mạnh: “Trải qua hàng nghìn năm, trà không chỉ đơn giản là một thức uống quen thuộc mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Trà gắn bó mật thiết với các nghi lễ, truyền thống và là biểu tượng của sự hiếu khách, tôn trọng trong văn hóa Việt”.

TS. Phạm Tấn Hạ nhấn mạnh, trà là biểu tượng của sự thanh tao, gắn kết và lưu giữ những giá trị truyền thống lâu đời trong văn hóa Việt Nam - Ảnh: TIẾN ANH

Chia sẻ về giá trị tinh thần của trà trong văn hóa dân tộc, ThS. Nguyễn Hữu Tín nhấn mạnh, trà là một thế giới phong phú, đa sắc màu và đa dạng văn hóa. Trà không chỉ là một thức uống mà còn là một nghệ thuật độc đáo của phương Đông, thể hiện thú chơi tao nhã của người xưa qua tám thú "cầm, kỳ, thư, họa, thi, tửu, hoa, trà". Điều này cho thấy trà là phương tiện để kết nối, giao tiếp và chia sẻ tâm tình trong văn hóa cộng đồng. Thưởng trà không chỉ để giải khát, mà còn là dịp để gặp gỡ, mở rộng các mối quan hệ xã hội, khẳng định vị thế của trà trong đời sống, từ một thức uống bình dị trở thành một nghệ thuật đậm đà bản sắc văn hóa.

Các loại bánh cùng trà sen được giới thiệu đến người tham dự tại tọa đàm - Ảnh: TIẾN ANH

Mục tiêu của buổi tọa đàm là tạo ra một không gian để chia sẻ, thảo luận và khám phá sâu hơn về vai trò của trà trong đời sống văn hóa, tinh thần và xã hội của người Việt qua các thời kỳ lịch sử. Trà không chỉ đơn thuần là thức uống mà còn mang trong mình những giá trị tinh thần sâu sắc, phản ánh sự thanh tịnh, kiên nhẫn và thẩm mỹ của người Việt. Trà Việt, với sự đa dạng về loại hình như trà sen, trà mộc, trà xanh, trà ô long… đã đi vào từng góc nhỏ trong đời sống, từ những cuộc trò chuyện thân mật trong gia đình đến những nghi lễ long trọng tại các đền chùa, nơi trà là một phần của sự tôn vinh và sự kết nối giữa con người với thiên nhiên.

Nghệ thuật thưởng trà và giá trị cộng đồng

Phần tiếp theo của buổi tọa đàm, người tham gia đã được lắng nghe các chia sẻ về nghệ thuật pha trà và thưởng trà, là một nét văn hóa đặc trưng của người Việt. Các diễn giả cho rằng, thưởng trà không chỉ đơn giản là hành động uống nước mà còn là nghệ thuật kết nối giữa con người với thiên nhiên và giữa các thế hệ với nhau. Chia sẻ về lịch sử và phương pháp pha trà, các diễn giả khẳng định rằng trà không chỉ là thức uống mà còn là phương tiện để gắn kết cộng đồng, tạo dựng những mối quan hệ lâu dài và bền vững. Tại buổi tọa đàm, các tham dự viên còn có cơ hội chiêm ngưỡng và thưởng thức nghệ thuật pha trà tinh tế do Trà nương Hà Vi trình diễn, mang đến một trải nghiệm thú vị về giá trị văn hóa trà trong truyền thống Việt Nam.

Trà nương biểu diễn pha trà sen, một thức uống thanh tao và là sự kết tinh của hương vị thiên nhiên - Ảnh: TIẾN ANH

“Trà trong câu chuyện Việt Nam là một câu chuyện dài, trà Việt có nguồn gốc cách đây khoảng 5.000 năm. Trà đã đồng hành cùng người Việt từ thời ông cha, với nhiều dược tính tốt, len lỏi trong đời sống của mọi người. Việt Nam là quốc gia duy nhất sở hữu hai dòng trà tồn tại song song: dòng trà dân gian và dòng trà cung đình. Dòng trà dân gian chủ yếu dùng để giải khát, trong khi dòng trà cung đình vốn dành riêng cho tầng lớp thượng lưu, nhưng hiện nay đã đi vào đời sống của nhiều người, không chỉ để thưởng thức mà còn để suy ngẫm, chiêm nghiệm tinh túy của trà” - Nhà nghiên cứu Văn hóa Trịnh Quang Dũng chia sẻ về những giai đoạn quan trọng của lịch sử phát triển trong văn hóa trà Việt Nam.

Ông Trịnh Quang Dũng chia sẻ những nghiên cứu chuyên sâu về trà - Ảnh: TIẾN ANH

Trà trong đời sống đương đại

Trong phần thảo luận, nhiều ý kiến đã đề cập đến sự thay đổi trong cách thưởng thức trà trong bối cảnh hiện đại, khi nhu cầu và thói quen tiêu dùng của người dân đang có nhiều thay đổi. Mặc dù trà vẫn giữ được vị trí quan trọng trong nền văn hóa Việt, nhưng sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp thực phẩm và thức uống đã tạo ra nhiều loại trà pha chế mới mẻ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ. Các diễn giả cũng lưu ý về tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống của trà, khuyến khích các bạn trẻ tìm hiểu và gìn giữ những nét văn hóa trà đặc sắc của dân tộc.

TS. Phan Anh Tú - Trưởng khoa Văn hóa học - cho rằng du lịch trà hiện đang là một lĩnh vực đầy tiềm năng nhưng còn bỏ ngỏ trong tổng thể thị trường du lịch Việt Nam - Ảnh: TIẾN ANH

Ngoài ra, buổi tọa đàm cũng nhấn mạnh vai trò của việc đưa văn hóa trà vào giáo dục để nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa truyền thống. Các chuyên gia khẳng định rằng việc giảng dạy về trà sẽ giúp sinh viên, đặc biệt là thế hệ trẻ, nhận thức sâu sắc hơn về bản sắc văn hóa dân tộc và truyền thống lâu đời của người Việt. Tọa đàm khoa học "Trà trong truyền thống văn hóa Việt Nam" khép lại với những bài học bổ ích và cái nhìn sâu sắc hơn về trà trong truyền thống văn hóa Việt Nam, đồng thời là cơ hội để các sinh viên, giảng viên cùng nhau bàn luận, nghiên cứu và lan tỏa những giá trị đẹp của trà tới cộng đồng.

TIẾN ANH