Nỗ lực tạo cơ hội, gia tăng khả năng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu ở Đông Nam Á

Tọa đàm “Thúc đẩy xây dựng cộng đồng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu tại một số quốc gia Đông Nam Á” đã diễn ra ngày 28.10 với sự tham gia của các khách mời, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu cung cấp những góc nhìn khác nhau về những khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn tài chính dành cho các sáng kiến cộng đồng xây dựng khả năng chống chịu tốt hơn với thiên tai và thích ứng với các tác động bất lợi của biến đổi khí hậu tại các nước ASEAN. 

Nhiều thách thức phải đối mặt của các nước Đông Nam Á trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu

Trên thực tế, các nước giàu phát thải nhiều trong thời gian dài cần có trách nhiệm trong việc tài trợ và hợp tác với các nước nghèo hơn để tất cả cùng hành động vì mục tiêu phát triển bền vững trên toàn cầu. Những sáng kiến và thông tin được chia sẻ trong tọa đàm được lan tỏa tới các cộng đồng khác nhau trong ASEAN để tạo nên hiệu ứng tốt hơn, nhu cầu và khả năng giải quyết vấn đề tại chỗ, cùng hướng tới xây dựng ASEAN Xanh và phát triển bền vững. 

Ông Bùi Bá Bình – Phó Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ Hỗ trợ chương trình dự án An sinh xã hội Việt Nam thay mặt các đơn vị đồng tổ chức phát biểu khai mạc Tọa đàm.

Phát biểu chúc mừng Tọa đàm Ngài Agustaviano Sofjan – Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM phát biểu: “Biến đổi khí hậu là một thực tế, và tác động đã được cảm nhận rõ ràng như hôm nay. Thời tiết khắc nghiệt, thiên tai là hiển nhiên và xảy ra thường xuyên ở bất cứ nơi đâu. Mọi khu vực và quốc gia đều phải đối mặt với những rủi ro và tác động do biến đổi khí hậu gây ra. Giảm thiểu thảm họa và biến đổi khí hậu là một mục tiêu dài hạn, một nỗ lực quốc tế cần sự hợp tác từ tất cả các quốc gia. Đây là những vấn đề mà ASEAN, với tư cách là một khu vực, phải đối mặt do đó, chúng ta nên làm việc cùng nhau để giải quyết những vấn đề chung này. Cùng nhau hồi phục, hồi phục mạnh mẽ hơn”.

​​Ngài Agustaviano Sofjan - Tổng lãnh sự nước Cộng hòa Indonesia tại TP.HCM có bài phát biểu chia sẻ và chúc mừng tọa đàm

Cũng tại tọa đàm các diễn giả đã phân tích những vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu dưới nhiều góc độ từ chính sách, các sáng kiến xây dựng cộng đồng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu đến những thách thức và cơ hội phải đối mặt của các đô thị ở Đông Nam Á trong thích nghi với biến đổi khí hậu.

Các nước ASEAN có nguy cơ về hiểm họa thiên nhiên và biến đổi khí hậu vô cùng lớn. Việc xác định những cơ hội cũng như thách thức của các rủi ro từ những hiểm họa ở các cấp khác nhau từ trung ương đến địa phương là yếu tố rất quan trọng để đưa ra các biện pháp thích ứng phù hợp, giảm thiểu rủi ro một cách bền vững.

ThS. Trần Thị Thu Thủy - Đại diện ActionAid và nhóm nghiên cứu giới thiệu dự án với Dự án: “Thực trạng chính sách và nguồn lực tài chính dành cho các sáng kiến xây dựng cộng đồng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu”

PGS.TS Chế Đình Lý - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Môi trường Tài Nguyên, ĐHQG – HCM với bài tham luận “Những thách thức và cơ hội của các đô thị ở Đông Nam Á trong thích nghi với biến đổi khí hậu”

Đề xuất giải pháp cấp thiết cho việc nâng cao nhận thức và đề phòng rủi ro, hạn chế biến đổi khí hậu ở khu vực Đông Nam Á

Trong khuôn khổ buổi tọa đàm, TS. Nguyễn Minh Nhựt - HĐND TP.HCM cho rằng: “Chiến lược đối phó và giảm rủi ro thiên tai cần có sự tập trung vào việc nâng cao nhận thức về rủi ro của thiên tai. Một trong những hoạt động quan trọng nhất trong việc giảm thiểu rủi ro thiên tai là chính phủ cần đào tạo một lực lượng tinh nhuệ với khả năng chuyên môn trong việc đối phó với thiên tai. Trong công tác này, có thể nói đến Đề án 1002 của nhà nước về việc đào tạo các Tập huấn viên để nắm bắt rủi ro thiên tai trên địa bàn thành phố. Chính phủ cần xác định những khu vực dễ bị tổn thương qua thiên tai”.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Minh, Đội trưởng Đội xung kích xã Kế Thành, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng cho rằng: “Việc đóng góp tài chính cho các hoạt động của đội xung kích được ủng hộ bởi cộng đồng người dân của xã, góp phần xã hội hóa việc huy động vốn. Các hoạt động của đội xung kích được ủng hộ và hiệu quả nhờ công tác tuyên truyền, vận động đến từng hộ dân để chia sẻ, thảo luận, và kêu gọi đóng góp ý kiến. Những cá nhân trong cộng đồng nếu không thể đóng góp tài chính thì có thể ủng hộ bằng ngày công lao động hoặc đóng góp chuyên môn, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên”.  

Bà Nguyễn Thị Tuyết Minh - Đội trưởng Đội xung kích xã Kế Thành, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng  Nghiên cứu: "Sáng kiến thanh niên xây dựng cộng đồng thích ứng với thiên tai và BĐKH"

Thạc sĩ Tray Bunthan - Đại diện nhóm nghiên cứu Cambodia cũng chia sẻ Campuchia đã có những chính sách nhằm huy động các nguồn vốn chính phủ và quốc tế trong việc đối phó với biến đổi khí hậu. Đối phó với biến đổi khí hậu là một cuộc chiến rất tốn kém và những khu vực dễ tổn thương thường sẽ không dễ huy động vốn. Campuchia vẫn còn các khu vực nông thôn và kém phát triển nhưng lại đối phó với nhiều rủi ro trong bối cảnh khí hậu biến đổi.

Ngoài ra, toạ đàm cũng đặt vấn đề lớn của môi trường đến các doanh nghiệp đang tham gia các hoạt động kinh tế, sản xuất. Bà Serene Chong - Ban chấp hành Hội doanh nghiệp Malaysia tại TP.HCM cho rằng: "Các doanh nghiệp đóng vai trò lớn trong việc giảm thiểu tác động đến môi trường, đặc biệt trong các ngành liên quan tới việc vận chuyển xuyên quốc gia. Gần đây, các công ty cũng đã có nhận thức hơn về vấn đề này. Một ví dụ cụ thể là công ty vận tải hàng hải Maersk, một trong những công ty lớn nhất trong ngành, đã quyết tâm sẽ giảm thiểu lượng khí thải phát ra vào môi trường. Để mảng tư nhân có thể đóng góp tích cực cho công cuộc đối phó biến đổi khí hậu, chính phủ cần đưa ra những chính sách và chiến lược rõ ràng để có thể làm nền tảng dẫn dắt, thảo luận với các doanh nghiệp". 

Thêm vào đó, Singapore là một quốc gia Đông Nam Á có những giải pháp thiết thực và mang tính cấp bách nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu. “Chiến lược của Singapore trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu là  xem nó như một “vấn đề sinh tử” (life and death matters) nhằm huy động nhận thức của người dân và kêu gọi sự hợp tác của tất cả thành phần xã hội. Khi đã xác định biến đổi khí hậu là vấn đề nghiêm trọng, Singapore đã có các công cuộc tuyên truyền, giáo dục trong cộng đồng và ở các trường học nhằm nâng cao nhận thức người dân và khuyến khích việc chủ động tham gia công cuộc đối phó với biến đổi khí hậu. Singapore đồng thời đi trước khu vực trong việc áp dụng các biện pháp tài chính để giảm thiểu lượng khí thải, điển hình là thuế carbon và phát triển mô hình trao đổi tín dụng carbo” - Ông Phan Hoàng Long - Nghiên cứu viên Trung tâm nghiên cứu đô thị sáng tạo Lý Quang Diệu, Singapore chia sẻ.

TS. Phạm Thanh Long – Phân viện trưởng Phân viện Khoa học khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu chia sẽ những kết quả từ sáng kiến và thực thi nhiệm vụ của Bộ Tài nguyên môi trường, trong đó có gợi ý về việc huy động các nguồn tài chính để có thể triển khai kế hoạch hành động mang tầm khu vực.

Đại biểu, các chuyên gia tham dự buổi Tọa đàm “Thúc đẩy xây dựng cộng đồng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu tại một số quốc gia Đông Nam Á”

Tổng kết lại buổi toạ đàm, PGS. TS. Phan Thị Hồng Xuân – Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – ASEAN thành phố Hồ Chí Minh –  đại diện đơn vị đồng tổ chức tọa đàm cho biết: “2022 là năm ASEAN kỷ niệm 55 hình thành và phát triển. Khẩu hiệu ASEAN 2022 do Campuchia đề xướng: “ASEAN hành động cùng ứng phó các thách thức” cũng sẽ là tinh thần mà tọa đàm chúng ta cam kết quyết tâm hành động “Vì một Đông Nam Á xanh và phát triển bền vững”” .

Buổi tọa đàm quốc tế “Thúc đẩy xây dựng cộng đồng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu tại một số quốc gia Đông Nam Á” được tổ chức bởi Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo Nguồn nhân lực ASEAN, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM phối hợp với Hội hữu nghị Việt Nam – Đông Nam Á TP.HCM, Liên hiệp các hội hữu nghị TP.HCM, Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam (AAV) và Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án An sinh xã hội Việt Nam (AFV). 

Phòng TT&QHDN (tổng hợp)