Nghề báo - đa năng trong thời đại số
Trong kỷ nguyên truyền thông đa phương tiện, không thể phủ nhận vai trò, tác động của mạng xã hội đối với đời sống báo chí. Với lợi thế thông tin nhanh, đa dạng, cập nhật, lan tỏa và tương tác lớn, mạng xã hội là kênh thông tin tham khảo hữu ích. Song, đây cũng là thách thức đối với các nhà báo, đặc biệt là những vấn đề nóng đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Xoay quanh vấn đề này, nhà báo Võ Hùng Thuật - Cựu sinh viên khoa Báo chí và Truyền thông, hiện đang công tác tại Báo Tuổi trẻ đã có những chia sẻ đầy tâm huyết về nghề báo tại số 8: Nghề báo - đa năng trong thời đại số của Người Nhân văn - mài sắt nên kim.
Khi nhắc đến động lực để quyết định theo đuổi công việc làm báo, anh Võ Hùng Thuật nhớ lại: “Có lẽ, cái duyên với nghề báo bắt đầu từ những năm cấp hai, cấp ba. Lúc ấy, mình đặc biệt ngưỡng mộ với một vài nhà báo ở Phú Yên làm việc ở đài hay một số tờ báo lớn. Mình cảm nhận được sự thú vị ở những con người này. Họ có thể tiếp cận được những sự thật, những điều thú vị của cuộc sống để mang đến chúng ta nhiều kiến thức, diễn biến của xã hội trên cả nước cũng như trên thế giới. Điều đó là động lực giúp mình đăng ký dự thi vào trường. Mình xác định đây là lựa chọn chính xác khi đến với nghề”.
Chia sẻ về công việc làm báo của mình, điều anh Hùng Thuật tâm đắc nhất chính là được học. Chính những cơ hội học tập và rèn luyện tại trường giúp cho anh có thêm nhiều hành trang để làm nghề sau này. “Trước hết, nghề báo là một công việc, nghề nghiệp giống như tất cả những nghề khác, là nghề để nuôi sống mình, gia đình và đóng góp cho xã hội. Khi chọn gắn bó với nghề báo, mình được học, học rất nhiều - học từ đề tài, nội dung, câu chuyện hằng ngày đến những vấn đề liên quan đến con người. Trong xã hội, mỗi người đều có cái hay, cái tốt. Bên cạnh đó, mình còn được học nhiều điều ở những nơi mình đến. Cuộc đời mình may mắn đến những nơi khác nhau để làm việc và học từ những nơi đó”.
Đối với nghề báo, nguồn tin là một điều vô cùng quan trọng. Việc có được nguồn tin mới, hay, độc đáo, liên quan đến lợi ích của nhiều người, có tầm ảnh hưởng lớn,... là những yếu tố quyết định giá trị tin bài. Trước khi được phổ biến, lan tỏa rộng rãi, nguồn tin phải đến với nhà báo, được họ thẩm định và truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng. “Xây dựng và phát triển nguồn tin là quá trình lâu dài, ngay cả với nhà báo. Với kinh nghiệm của mình, đầu tiên, đừng quá nặng nề về việc kiếm nguồn tin để gây sức ép với bản thân mình. Thay vào đó, chúng ta cần tận dụng và nâng niu. Hiện nay, nguồn tin rất đa dạng, từ tư liệu đến con người. Bạn bè, thầy cô,… cũng là nguồn tin. Khi chúng ta bắt tay thực hiện các nội dung, nguồn tin sẽ dần dần xuất hiện". - Anh Hùng Thuật cho biết.
Trong thời đại số hiện nay, sinh viên ngành báo không chỉ bó buộc vào một nghề cụ thể, nhất định. Cơ hội việc làm của sinh viên rất rộng mở và tạo nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển sự nghiệp sau này. Anh Hùng Thuật cũng chia sẻ về vấn đề vị trí công việc của sinh viên khi mới ra trường: “Những vị trí công việc sau khi học báo là rất đa dạng. Mình cần mở rộng môi trường truyền thông báo chí hiện nay ra, không chỉ gói gọn là một cơ quan báo chí hay một công ty truyền thông mà còn là các công ty đa quốc gia, các tổ chức phi chính phủ, hoặc quản lý nghệ sĩ. Những công việc như vậy rất nhiều, có những công việc có thể biến mất và nảy sinh mới. Đến giai đoạn hiện nay chúng ta chưa thể biết được. Mình xin lấy ví dụ về những công việc trong tòa soạn. Trong nhiều tòa soạn hiện nay, bên cạnh các công việc truyền thống, cũng có rất nhiều vị trí: viết, làm video, tối ưu hoá sản phẩm báo chí hay làm truyền thông ngay trong toà soạn. Bạn đừng gò ép bản thân vào một loại công việc cụ thể trong xu thế phát triển công việc hiện nay”.
Nói về những ưu điểm và hạn chế của sinh viên hiện nay khi bắt đầu nghề báo báo - một trong những công việc đòi hỏi thử thách lớn và cũng không kém phần thú vị, anh Thuật cho biết: “Ưu điểm của các bạn trẻ hiện nay là sự tự tin, khả năng nắm bắt công nghệ, sự kết nối cộng đồng cùng lứa tuổi, khả năng ngoại ngữ để nắm bắt tình hình thế giới. Tuy nhiên, có một vài điều nên khắc phục thêm, đó là sự thấu hiểu về nghề. Ở đây có khoảng cách giữa thế hệ nhà báo đi trước và các bạn trẻ. Đôi lúc, sự thấu hiểu bản chất, trách nhiệm, vai trò nghề của các bạn chưa đầy đủ. Do đó, chúng ta cần thời gian để rút ngắn các khoảng cách này”.
Với các nhà báo hiện nay, bên cạnh việc cung cấp những thông tin về chính trị, văn hoá, xã hội trong và ngoài nước cho công chúng, họ còn phải thích ứng với những đổi mới nhất định, đặc biệt là các kỹ năng để có thể hoàn thành tốt công việc của mình trong thời đại số. Điều này yêu cầu nhà báo phải thực sự tâm huyết với nghề, liên tục học hỏi để phát huy thông tin hiệu quả. “Công việc của mình đa dạng thì kỹ năng phục vụ công việc phải khác đi. Chúng ta làm công việc truyền tải nội dung đến cho công chúng, đến người đọc thì chúng ta phải biết truyền tải bằng cách nào, phương pháp nào mà người đọc, công chúng cảm nhận được trọn vẹn nhất, tốt nhất. Chúng ta có thể truyền tải bằng hình ảnh, những video không lời bình, đồ họa,... Loại nội dung nào phù hợp với ngôn ngữ nào thì chúng ta thực hiện. Muốn thể hiện câu chuyện bằng ngôn ngữ đa phương tiện thì chúng ta phải thu thập thông tin một cách đa phương tiện và trau dồi các kỹ năng đa phương tiện. Chúng ta cần luyện tập hằng ngày để rèn luyện phản xạ có điều kiện và phản ứng nhanh với nhiều loại thông tin”.
Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của xã hội, nhu cầu thông tin của con người ngày càng tăng. Chính vì thế, nghề báo luôn giữ một vị trí quan trọng trong xã hội và có sức hấp dẫn đối với nhiều sinh viên. Thậm chí, ngay khi ngồi trên ghế nhà trường, sinh viên báo chí đã có thể “dấn thân” vào nghề bằng việc cộng tác cho các trang báo in, báo điện tử,…Trong tương lai, có thể có rất nhiều biến động trong nghề bởi lẽ thông tin hiện nay cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật đã thay đổi với tốc độ khó tưởng tượng. Cùng với đó, vai trò, trách nhiệm và cái tâm làm nghề cũng là những vấn đề đáng suy ngẫm đối với những người làm báo.
KIM UYÊN
