Hội thảo Khoa học Quốc gia với chủ đề “ASEAN từ Hiệp hội đến Cộng đồng: Quá trình phát triển và vai trò của ASEAN”

Chiều ngày 8.9, Khoa Quan hệ Quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc gia với chủ đề “ASEAN từ Hiệp hội đến Cộng đồng: Quá trình phát triển và vai trò của ASEAN”. Hội thảo thu hút sự tham gia đông đảo của các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và chuyên gia trong các lĩnh vực quan hệ quốc tế, chính trị, kinh tế và văn hóa khu vực. Sự kiện được tổ chức nhằm nhìn lại gần 60 năm hình thành và phát triển của ASEAN, đồng thời đánh giá vai trò trung tâm của Hiệp hội trong khu vực. Đây cũng là diễn đàn để các học giả trao đổi giải pháp và định hướng tầm nhìn sau năm 2025, góp phần củng cố sự gắn kết và thúc đẩy phát triển bền vững của Cộng đồng ASEAN.

Sự kiện thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên, chuyên gia trong lĩnh vực quan hệ quốc tế, chính trị, kinh tế và văn hóa khu vực - Ảnh: TUẤN VỦ

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Xuân Cường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương, nhấn mạnh hội thảo là dịp nhìn lại gần 60 năm hình thành và phát triển ASEAN, từ một hiệp hội khu vực đến Cộng đồng toàn diện với ba trụ cột. Ông khẳng định ASEAN đã giữ vững vai trò trung tâm trong cấu trúc hợp tác khu vực, duy trì hòa bình, ổn định và trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới. Việt Nam từ khi gia nhập năm 1995 đã luôn chủ động, trách nhiệm, đặc biệt để lại dấu ấn trong năm Chủ tịch ASEAN 2020. Hội thảo lần này không chỉ tổng kết hành trình đã qua mà còn hướng đến việc xác định tầm nhìn và nâng cao vai trò ASEAN trong bối cảnh biến động mới.

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Xuân Cường, nhấn mạnh Hội thảo lần này không chỉ tổng kết hành trình đã qua mà còn hướng đến việc xác định tầm nhìn và nâng cao vai trò ASEAN trong bối cảnh biến động mới - Ảnh: TUẤN VỦ

Đề dẫn hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc học viện KHXH, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, cho rằng thách thức hiện nay đặt ra yêu cầu đánh giá lại tiến trình phát triển và năng lực thể chế của ASEAN. Ông đề xuất bốn trọng tâm thảo luận: quá trình chuyển đổi từ Hiệp hội sang Cộng đồng; những khó khăn trong việc hiện thực hóa ba trụ cột; tính trung tâm của ASEAN trước cạnh tranh Mỹ - Trung và thách thức phi truyền thống; cùng vai trò chủ động của Việt Nam trong việc đề xuất sáng kiến và định hình hợp tác. Ông cũng gợi mở các kịch bản phát triển sau 2025, từ duy trì đồng thuận đến cải cách linh hoạt, nhằm bảo đảm ASEAN tiếp tục gắn kết và thích ứng trong bối cảnh mới.

PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng cho rằng thách thức hiện nay đặt ra yêu cầu đánh giá lại tiến trình phát triển và năng lực thể chế của ASEAN - Ảnh: TUẤN VỦ

Chủ tọa Phiên Hội Thảo, PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc Học viện KHXH, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam (bên phải) và TS. Đàm Huy Hoàng – Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương, chủ nhiệm đề tài KX.06/21-30 (bên trái) - Ảnh: TUẤN VỦ

Tại Hội thảo, các đại biểu đã được lắng nghe các tham luận đáng chú ý như:

• PGS.TSKH. Trần Khánh, Trường Đại học Thành Đô trình bày báo cáo với chủ đề “Từ Tuyên bố Bangkok 1967 đến Hiến chương ASEAN 2007: Những bước ngoặt thể chế”.
• PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu KHXH&NV, ĐHQG-HCM trình bày tham luận “Xây dựng Cộng đồng ASEAN: Tiến trình thực hiện và những thách thức”.
• PGS.TS. Trần Nam Tiến, Khoa Quan hệ Quốc tế, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM báo cáo tham luận “ASEAN và trật tự khu vực: Trung tâm điều phối hay công cụ cân bằng?"
• PGS.TS. Bùi Hải Đăng, Giám đốc Trung tâm Hàn Quốc học, Trường ĐH KHXH&NV đồng tác giả Th.S Lục Minh Tuấn, Trung tâm Hàn Quốc học, trình bày tham luận về “Vai trò trung tâm của ASEAN trong quản trị an ninh khu vực Đông Nam Á giai đoạn 2021 đến nay”.
• TS. Nguyễn Tăng Nghị, Trưởng Khoa Quan hệ Quốc tế, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, trình bày tham luận về “Chính sách đối ngoại của Việt Nam đối với ASEAN giai đoạn 2015 đến nay: Tiếp cận theo lý thuyết chủ nghĩa kiến tạo xã hội của Alexander Wendt”.
• PGS.TS. Trần Thị Thanh Vân, Trưởng Khoa Khoa học Xã hội & Nghệ thuật, Trường ĐH Sài Gòn đồng tác giả TS. Nguyễn Đình Cơ, Trường ĐH Công nghệ TP. HCM báo cáo tham luận “Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025: Thách thức và cơ hội”.

Các chuyên gia trình bày tham luận tại Hội thảo - Ảnh: TUẤN VỦ

Phiên thảo luận diễn ra trong không khí cởi mở, sôi nổi, với tinh thần xây dựng và chia sẻ quan điểm khoa học. Các đại biểu tập trung phân tích những vấn đề then chốt cho tương lai ASEAN sau năm 2025, trong đó nổi bật là thách thức dung hòa lợi ích quốc gia với lợi ích chung của khu vực, cũng như việc duy trì “luật chơi” đồng thuận trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt.

Các ý kiến đều thống nhất về nhu cầu đổi mới cơ chế ra quyết định, củng cố bản sắc “thống nhất trong đa dạng” và phát huy vai trò dẫn dắt của các quốc gia thành viên, đặc biệt là nước Chủ tịch luân phiên. Từ đó, có thể thấy con đường phía trước của ASEAN gắn liền với sự đoàn kết nội khối, cải tiến thể chế và khẳng định vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực đang biến động.

Tại Hội thảo, phiên thảo luận diễn ra sôi nổi - Ảnh: TUẤN VỦ

Thành công của hội thảo không chỉ đến từ những tham luận khoa học chất lượng, mà còn từ các phiên thảo luận thẳng thắn và giàu tính xây dựng. Những vấn đề được đặt ra, cùng những câu hỏi còn bỏ ngỏ, sẽ tiếp tục mở hướng nghiên cứu, gợi mở nhiều cách tiếp cận mới cho giới học thuật và nhà hoạch định chính sách. Qua đó, hội thảo một lần nữa khẳng định vai trò của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM như một địa chỉ uy tín trong nghiên cứu, trao đổi học thuật, đồng thời lan tỏa tinh thần gắn kết, đồng hành cùng sự phát triển chung của ASEAN trong giai đoạn mới.

Một số hình ảnh khác tại Hội thảo:

TUẤN VỦ