Hội thảo khoa học quốc gia “Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Cuộc đời và tư tưởng”
Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp – vị Tổng Tư lệnh đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, người học trò xuất sắc và thân cận của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không chỉ được vinh danh như một thiên tài quân sự, Đại tướng còn là nhà tư tưởng, nhà giáo dục và biểu tượng văn hóa đạo đức của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX. Nhằm kỷ niệm 114 năm ngày sinh của Đại tướng (25/08/1911 - 25/08/2025), đồng thời góp phần làm sâu sắc thêm những giá trị lịch sử, tư tưởng và nhân văn mà ông để lại, sáng ngày 17.06, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Cuộc đời và tư tưởng”. Với hơn 145 bài tham luận, hơn 100 nhà khoa học tham dự, hội thảo không chỉ là hoạt động học thuật, mà còn là không gian kết nối thế hệ, đối thoại lịch sử và khơi gợi cảm hứng phụng sự dân tộc.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh, hội thảo lần này không chỉ là dịp để tôn vinh một nhân cách lớn, một vị tướng huyền thoại, mà còn là cơ hội để giới học thuật và thế hệ trẻ cùng nhau chiêm nghiệm lại những giá trị tư tưởng sâu sắc mà Đại tướng để lại. Thầy khẳng định, tư tưởng Võ Nguyên Giáp không bị giới hạn trong quân sự mà mở rộng trên nhiều lĩnh vực: giáo dục, văn hóa, ngoại giao, đạo đức xã hội và trên hết là một tinh thần dấn thân phụng sự Tổ quốc, hết lòng vì nhân dân.
PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, phát biểu khai mạc hội thảo - Ảnh: THU THẢO
Mở đầu chương trình, PGS.TS. Cao Xuân Long, Trưởng khoa Triết học, đã trình bày phần báo cáo đề dẫn. Trong phần trình bày, thầy khái quát tư tưởng và tầm vóc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp như một biểu tượng đa diện của lịch sử hiện đại Việt Nam – nơi kết tinh giữa thiên tài quân sự, trí tuệ chiến lược và lý tưởng nhân văn sâu sắc. Theo thầy, Đại tướng không chỉ là người chỉ huy tài ba trên chiến trường, mà còn là nhà tư tưởng luôn gắn kết chiến lược với hành động thực tiễn, là nhân cách lớn dung hòa giữa lý trí cách mạng và lòng yêu nước chân thành. Báo cáo đề dẫn đã đặt nền tảng tư tưởng cho hội thảo, đồng thời gợi mở những tiếp cận đa ngành và liên ngành trong việc nghiên cứu về con người, di sản và tư tưởng Võ Nguyên Giáp trong bối cảnh lịch sử và hiện tại.
PGS.TS. Cao Xuân Long, Trưởng khoa Triết học, đã trình bày phần báo cáo đề dẫn - Ảnh: THU THẢO
Các tham luận tại hội thảo được triển khai trên ba nhóm chủ đề lớn: thứ nhất là cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Đại tướng; thứ hai là tư tưởng của ông trong các lĩnh vực quân sự, chính trị, giáo dục và văn hóa; và thứ ba là giá trị, ý nghĩa, cũng như bài học lịch sử mà tư tưởng Võ Nguyên Giáp mang lại trong bối cảnh đương đại.
Tại phiên làm việc thứ nhất, các tham luận được trình bày đã phác họa một cách sinh động và đa chiều chân dung tư tưởng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Từ góc độ tư tưởng quân sự, PGS.TS. Phạm Công Nhất, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, mở đầu với tham luận “Tư tưởng và nghệ thuật sử dụng chiến tranh nhân dân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm hiện nay”. Trong phần trình bày, thầy đã phân tích một cách sâu sắc học thuyết “lấy dân làm gốc” – nền tảng xuyên suốt trong tư duy chiến tranh của Đại tướng – đồng thời làm rõ khả năng chuyển hóa lý luận quân sự thành hành động cụ thể qua các chiến dịch có tính chất bước ngoặt trong lịch sử dân tộc. Tiếp nối là phần trình bày của PGS.TS. Đinh Ngọc Thạch, Giảng viên cao cấp Khoa Triết học, với tham luận “Tư tưởng Võ Nguyên Giáp về hòa bình và khoan dung”. Thầy khẳng định, đằng sau hào quang của một nhà quân sự kiệt xuất là một tư tưởng chính trị giàu tính nhân văn, luôn đề cao tinh thần đối thoại, hòa giải và tái thiết đất nước sau chiến tranh. Trong một hướng tiếp cận mới mẻ, nhóm tác giả PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn và sinh viên Phạm Minh Hiếu, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, đã mang đến tham luận “Tư tưởng quân sự nhìn từ góc độ triết học liên văn hóa”, đặt Đại tướng trong dòng chảy so sánh với các học thuyết quân sự phương Đông và phương Tây, qua đó làm nổi bật tính dung hợp, sáng tạo và bản sắc Việt Nam trong tư duy lãnh đạo chiến lược. Đặc biệt, Thiếu tướng, GS.TS. Nguyễn Văn Tài, Nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng, đã trình bày tham luận “Quan điểm của Đại tướng về sức mạnh con người trong quân đội”, nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người – cả về phẩm chất đạo đức lẫn năng lực chuyên môn – trong xây dựng lực lượng quân đội chính quy, hiện đại. Triết lý giáo dục, rèn luyện và phụng sự nhân dân của Đại tướng được thể hiện như một trục xuyên suốt, kết nối tư tưởng quân sự với lý tưởng nhân văn.
PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, trình bày tham luận “Tư tưởng quân sự nhìn từ góc độ triết học liên văn hóa” - Ảnh: SƠN TUYỀN
PGS.TS. Đinh Ngọc Thạch, Giảng viên cao cấp Khoa Triết học, trình bày tham luận “Tư tưởng Võ Nguyên Giáp về hòa bình và khoan dung” - Ảnh: SƠN TUYỀN
PGS.TS. Phạm Công Nhất, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, trình bày tham luận “Tư tưởng và nghệ thuật sử dụng chiến tranh nhân dân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm hiện nay” - Ảnh: SƠN TUYỀN
Không dừng lại ở khía cạnh quân sự, hội thảo cũng tập trung làm rõ chiều sâu đạo đức và nhân cách văn hóa của Đại tướng – những yếu tố làm nên tầm vóc vĩ đại vượt khỏi không gian lịch sử thông thường. TS. Thượng tá Nguyễn Tốt, Trường Cao đẳng cảnh sát nhân dân II (T10) - Bộ Công an, với tham luận “Tấm gương sáng về đạo đức cách mạng”, đã khẳng định rằng lối sống giản dị, liêm khiết, trách nhiệm và trung thực của Đại tướng chính là giá trị mẫu mực cần được đưa vào giáo dục công dân hiện nay như một chuẩn mực đạo đức. Trong một hướng tiếp cận độc đáo khác, TS. Nguyễn Thu Hạnh, Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đã giới thiệu tham luận “Nguồn tư liệu của Mỹ về Đại tướng Võ Nguyên Giáp”, từ đó khai mở một hướng nghiên cứu đối sánh quan trọng, phản ánh cái nhìn khách quan và sự nể trọng mà phía bên kia chiến tuyến dành cho Đại tướng – như một biểu tượng không thể không thừa nhận trong lịch sử quân sự thế giới. Cuối phiên tham luận, nhóm tác giả gồm PGS.TS. Nguyễn Xuân Tế, Tổng Biên tập Tạp chí, Trường Đại học Văn Lang và TS. Đỗ Thị Cường, Trường Đại học Bách Khoa, ĐHQG-HCM, với tham luận “Sáng ngời nhân cách Đại tướng” đã làm nổi bật sự khiêm nhường, thủy chung, nhất quán trong lý tưởng sống và tinh thần tận tụy phụng sự đất nước – những phẩm chất đã làm nên một Võ Nguyên Giáp không chỉ của quá khứ, mà còn là nguồn cảm hứng sống động cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
TS. Thượng tá Nguyễn Tốt, Trường Cao đẳng cảnh sát nhân dân II (T10) - Bộ Công an, trình bày tham luận “Tấm gương sáng về đạo đức cách mạng” - Ảnh: SƠN TUYỀN
PGS.TS. Nguyễn Xuân Tế trình bày tham luận “Sáng ngời nhân cách Đại tướng” - Ảnh: SƠN TUYỀN
TS. Nguyễn Thị Thanh Mai, giảng viên Khoa Đông phương học, trình bày tham luận “Nguồn tư liệu của Mỹ về Đại tướng Võ Nguyên Giáp” - Ảnh: SƠN TUYỀN
Sau phần trình bày các tham luận, phần thảo luận diễn ra trong không khí cởi mở và có hàm lượng học thuật cao, với sự trao đổi sôi nổi giữa các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên. Một số ý kiến đặt vấn đề về cách thức tích hợp tư tưởng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào chương trình giáo dục đại học, đặc biệt trong đào tạo cán bộ, giảng dạy lịch sử và giáo dục chính trị tư tưởng. Nhiều người tham dự thể hiện mong muốn tiếp cận di sản Võ Nguyên Giáp không chỉ như một phần của quá khứ, mà như một hệ tư tưởng hành động có thể vận dụng trong quản trị, truyền thông, giáo dục công và xây dựng xã hội hiện đại.
Đáng chú ý, trong phần trao đổi trực tuyến tại Hội thảo, bà Nguyễn Hòa Bình – con gái Đại tướng Võ Nguyên Giáp – đã có những chia sẻ xúc động về cha mình và gửi gắm nhiều kỳ vọng đến thế hệ hôm nay. Bà cho biết, đối với gia đình, Đại tướng không chỉ là người anh hùng dân tộc mà còn là người cha gần gũi, bao dung và luôn dành trọn niềm tin vào thế hệ trẻ. Tinh thần phụng sự Tổ quốc và sự nhất quán giữa tư tưởng và hành động của Đại tướng chính là di sản quý giá mà thế hệ hôm nay có thể tiếp tục kế thừa. Đồng thời, bà cũng nhấn mạnh, sứ mệnh của thế hệ trẻ không chỉ là học hỏi mà còn là tiếp bước – tiếp bước bằng hành động, bằng lý tưởng sống đẹp, và bằng khát khao dựng xây đất nước phát triển, hùng cường. Chính thế hệ trẻ hôm nay sẽ là những người viết tiếp những trang sử mới bằng chính trí tuệ, khát vọng và tinh thần dấn thân của mỗi người Việt Nam.
Phát biểu tổng kết hội thảo, GS.TS. Nguyễn Quang Hưng, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, đánh giá cao chất lượng học thuật, chiều sâu tư tưởng và tinh thần trách nhiệm của các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên tham gia hội thảo lần này. Theo thầy, những tham luận được trình bày không chỉ góp phần làm sáng rõ hơn tầm vóc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ nhiều góc độ – quân sự, triết học, đạo đức, giáo dục – mà còn tạo ra không gian học thuật giàu tính gợi mở để tiếp tục khai thác, phát triển các giá trị lịch sử và tư tưởng của Đại tướng trong thời đại mới. Hội thảo không chỉ là dịp tri ân một vĩ nhân của dân tộc, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về sức mạnh của bản lĩnh, trí tuệ và sự kiên định vì nhân dân, vì Tổ quốc. Từ đó, GS.TS. Nguyễn Quang Hưng bày tỏ kỳ vọng rằng những kết quả của hội thảo sẽ tiếp tục được lan tỏa, đi vào đời sống học thuật, giáo dục và thực tiễn xã hội, góp phần vun bồi lý tưởng sống, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay.
GS.TS. Nguyễn Quang Hưng, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, đánh giá cao chất lượng học thuật, chiều sâu tư tưởng và tinh thần trách nhiệm của các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên tham gia hội thảo lần này - Ảnh: SƠN TUYỀN
Hội thảo khoa học quốc gia “Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Cuộc đời và tư tưởng” là dịp để nhìn lại một cách hệ thống tư tưởng và hành động của một con người đã đi qua gần trọn thế kỷ XX đầy biến động, đồng thời để tiếp tục lan tỏa những giá trị trường tồn của ông vào thực tiễn đời sống hôm nay. Từ những phân tích học thuật đến đối thoại mở trong hội thảo, có thể thấy rõ rằng di sản Võ Nguyên Giáp không chỉ nằm trong các chiến công quân sự hay hồi ký lịch sử, mà còn sống động trong từng bài học về đạo đức, tư duy lãnh đạo, tinh thần trách nhiệm và ý chí gắn bó với nhân dân. Bên cạnh đó, sự phối hợp tổ chức giữa Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN và Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM chính là minh chứng rõ nét cho tinh thần đồng hành, gắn kết và trách nhiệm chung trong việc nghiên cứu, gìn giữ và lan tỏa di sản tư tưởng của các bậc tiền nhân. Hai ngôi trường – hai miền đất nước – cùng hướng về một giá trị cốt lõi: bồi đắp nền tảng tri thức và nhân cách cho thế hệ trẻ Việt Nam bằng những bài học lịch sử sâu sắc, giàu cảm hứng và đầy tính thời đại.
Tập thể chụp ảnh lưu niệm sau Hội thảo - Ảnh: THU THẢO
THU THẢO - SƠN TUYỀN
