Hội thảo khoa học “Di sản văn học, nghệ thuật miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954-1975”: Ghi dấu một giai đoạn văn hóa lịch sử

Sáng ngày 28.12, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, tổ chức thành công Hội thảo khoa học “Di sản văn học, nghệ thuật miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954-1975”. Đây là một sự kiện nằm trong Đề án nghiên cứu “Di sản văn học, nghệ thuật miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954-1975: Đặc điểm, tác giả, tác phẩm” do PGS.TS. Lê Thị Ngọc Điệp, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường, làm Chủ nhiệm Đề án. 

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của văn học nghệ thuật miền Nam giai đoạn 1954-1975 trong lịch sử văn hóa dân tộc. Thầy cho rằng, di sản này không chỉ là một phần của ký ức lịch sử mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần sâu sắc, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành bản sắc văn hóa và kết nối các thế hệ. 

TS. Lê Hoàng Dũng cũng khẳng định, Hội thảo lần này là một dịp để tổng kết những thành tựu văn học nghệ thuật sau ngày đất nước thống nhất, đồng thời là cơ hội để các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên trao đổi, đóng góp thêm nhiều ý kiến giá trị, từ đó làm phong phú hơn những nghiên cứu về di sản này. Thầy kỳ vọng, thông qua hội thảo, những giá trị bền vững của di sản văn học nghệ thuật miền Nam sẽ được lan tỏa và phát huy hơn nữa trong bối cảnh hiện đại.

TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, phát biểu khai mạc Hội thảo - Ảnh: THU THẢO

PGS.TS. Lê Thị Ngọc Điệp, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường, Chủ nhiệm Đề án, đại diện Ban chủ toạ điều hành phiên tham luận - Ảnh: THU THẢO

Hội thảo khoa học “Di sản văn học, nghệ thuật miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954-1975” lần này nhận được gần 30 bài tham luận, trong đó 8 bài tiêu biểu đã được trình bày, mang đến những góc nhìn đa chiều về văn học, nghệ thuật miền Nam giai đoạn 1954-1975. PGS.TS. Võ Văn Nhơn và TS. Nguyễn Thị Phương Thúy tập trung phân tích những chuyển biến trong cách đánh giá và tiếp nhận văn học đô thị miền Nam sau năm 1975; GS.TS. Huỳnh Như Phương đã trình bày về sự đa dạng của đời sống văn học miền Nam, nơi các dòng văn học phản chiến, nhân văn và những thử nghiệm nghệ thuật mới mẻ cùng tồn tại và phát triển mạnh mẽ.

PGS.TS. Võ Văn Nhơn trình bày tham luận "Những chuyển biến trong đánh giá và tiếp nhận văn học đô thị miền Nam (1954-1975) từ sau 1975" - Ảnh: THU THẢO

GS.TS. Huỳnh Như Phương trình bày về sự đa dạng của đời sống văn học miền Nam, nơi các dòng văn học phản chiến, nhân văn và những thử nghiệm nghệ thuật mới mẻ cùng tồn tại và phát triển mạnh mẽ tại Hội thảo - Ảnh: THU THẢO

Những vấn đề liên quan đến dấu ấn chiến tranh trong văn học cũng được đặc biệt quan tâm. TS. La Mai Thi Gia đã phân tích các khía cạnh tỉnh thức và cứu chuộc trong thơ ca tình yêu, trong khi TS. Nguyễn Thị Phương Thúy khai thác các góc nhìn về đau thương, hy vọng trong văn xuôi miền Nam. Những bài tham luận này không chỉ khắc họa sâu sắc bức tranh xã hội giai đoạn đó mà còn nêu bật giá trị nhân văn xuyên suốt các tác phẩm.

Không chỉ tập trung vào văn học, Hội thảo còn mở rộng ra các lĩnh vực nghệ thuật khác như âm nhạc và kịch bản văn học. Nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên trình bày về sự giao thoa giữa âm nhạc dân gian và hiện đại trong các dòng nhạc miền Nam trước năm 1975, qua đó nhấn mạnh vai trò của âm nhạc như một công cụ kết nối tâm hồn và văn hóa. Ở bài tham luận cuối cùng, TS. Đào Lê Na đã phân tích các kịch bản văn học, mở ra những góc nhìn mới về nghệ thuật biểu diễn và ý nghĩa của nó trong bối cảnh xã hội miền Nam.

Nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên trình bày tham luận "Các dòng nhạc ở miền Nam trước năm 1975" - Ảnh: THU THẢO

TS. Đào Lê Na phân tích các kịch bản văn học tại Hội thảo, mở ra những góc nhìn mới về nghệ thuật biểu diễn và ý nghĩa của nó trong bối cảnh xã hội miền Nam - Ảnh: THU THẢO

Sau khi các tham luận được trình bày, các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên đã đặt câu hỏi cho diễn giả và đưa ra nhiều ý kiến đặc biệt liên quan đến di sản văn học nghệ thuật miền Nam giai đoạn 1954-1975. Các vấn đề thảo luận chủ yếu tập trung vào việc đánh giá lại các tác phẩm văn học đô thị, thơ ca và văn xuôi trong bối cảnh chiến tranh, đồng thời làm rõ các giá trị nhân văn sâu sắc trong từng tác phẩm. Một số nhà khoa học cũng đề xuất nghiên cứu sâu hơn về sự giao thoa giữa các dòng nghệ thuật miền Nam và văn hóa quốc tế, nhằm làm sáng tỏ vai trò của miền Nam như một cầu nối văn hóa trong lịch sử.

PGS. TS. Bùi Thanh Truyền, Trưởng khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, tham gia chia sẻ ý kiến tại Hội thảo - Ảnh: THU THẢO

Trong phát biểu tổng kết, PGS.TS. Nguyễn Hữu Hiếu, thành viên Đề án, bày tỏ sự trân trọng đối với những đóng góp của các nhà nghiên cứu và tham luận tại Hội thảo. Thầy nhấn mạnh, di sản văn học nghệ thuật miền Nam giai đoạn 1954-1975 không chỉ là một thực thể lịch sử mà còn chứa đựng những giá trị nhân văn, nghệ thuật quý báu. Các ý kiến đóng góp tại Hội thảo không chỉ bổ sung thêm tư liệu quý giá, mà còn mở rộng góc nhìn, giúp hiểu sâu sắc hơn về những khát vọng và tư duy của các nhà sáng tạo trong giai đoạn lịch sử đầy biến động. Thầy cũng bày tỏ kỳ vọng, từ kết quả của Hội thảo, những nghiên cứu tiếp theo sẽ tiếp tục làm sáng tỏ các khía cạnh còn bỏ ngỏ, đặc biệt trong các lĩnh vực mỹ thuật, kiến trúc và dịch thuật.

Hội thảo khoa học “Di sản văn học, nghệ thuật miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954-1975” đã tạo ra một không gian trao đổi học thuật, đánh giá các giá trị văn học, nghệ thuật miền Nam Việt Nam trong giai đoạn lịch sử đầy biến động (1954-1975). Đồng thời, sự kiện còn là dịp để nhìn nhận, phục dựng và xuất bản danh mục các tác giả, tác phẩm, từ đó góp phần làm phong phú thêm bức tranh tổng thể văn học nghệ thuật Việt Nam.

THU THẢO