Hội thảo khoa học “Du lịch cộng đồng gắn với vườn cây ăn trái tại xã Long Thạnh, tỉnh Kiên Giang: Thực trạng và giải pháp”

Sáng ngày 28.06, tại xã Long Thạnh, tỉnh Kiên Giang, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã phối hợp với địa phương tổ chức thành công Hội thảo khoa học với chủ đề “Du lịch cộng đồng gắn với vườn cây ăn trái tại xã Long Thạnh, tỉnh Kiên Giang: Thực trạng và giải pháp”. Sự kiện do Trung tâm Phát triển Nông thôn - Saemaul Undong chủ trì thực hiện, nhằm trao đổi về tiềm năng, giải quyết các vướng mắc và xây dựng lộ trình chuyển hóa lợi thế nông nghiệp – sinh thái thành động lực phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương. 

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, khẳng định, việc phát triển du lịch cộng đồng phải bắt đầu từ việc khai thác giá trị bản địa một cách có chiều sâu, đặt người dân vào vị trí trung tâm và dựa trên nền tảng tri thức khoa học. Thầy nhấn mạnh, Long Thạnh có nhiều lợi thế tự nhiên và văn hóa để hình thành mô hình du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp, song cần có chiến lược dài hạn, sự phối hợp hiệu quả giữa các bên và cơ chế hỗ trợ phù hợp. Trường ĐH KHXH&NV cam kết sẽ đồng hành cùng địa phương không chỉ trong nghiên cứu lý luận mà còn trong triển khai thực tiễn, từ khảo sát, đào tạo đến tư vấn chính sách, nhằm góp phần xây dựng các mô hình phát triển bền vững gắn với cộng đồng.

PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, khẳng định, việc phát triển du lịch cộng đồng phải bắt đầu từ việc khai thác giá trị bản địa một cách có chiều sâu, đặt người dân vào vị trí trung tâm và dựa trên nền tảng tri thức khoa học

Với hệ sinh thái cây ăn trái phong phú, cảnh quan nông nghiệp đặc trưng và vị trí địa lý kết nối thuận lợi trong vùng, xã Long Thạnh (tỉnh Kiên Giang) được xem là địa bàn có nhiều tiềm năng để phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp sinh thái tại đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, trên thực tế, các tiềm năng này vẫn chưa được khai thác một cách hợp lý và bền vững: sản phẩm du lịch còn rời rạc, thiếu tính trải nghiệm đặc trưng; quy hoạch chưa đồng bộ; đội ngũ nhân lực tại chỗ còn hạn chế về chuyên môn; và quan trọng hơn, chưa có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa nhà nước, nhà trường và người dân trong quá trình xây dựng và vận hành mô hình. Xuất phát từ những thực tiễn đó, hội thảo lần này không chỉ góp phần làm rõ hiện trạng mà còn mở ra nhiều gợi ý chiến lược, đặt nền tảng cho Long Thạnh xây dựng hướng đi phù hợp, bền vững và mang tính cộng đồng cao trong thời gian tới.

Ban Chủ tọa chủ trì hội thảo

Trong phần trình bày tham luận, TS. Đào Phú Quốc, Phó Giám đốc Trung tâm Đa dạng sinh học và Phát triển bền vững, Viện Môi trường và Tài nguyên ĐHQG-HCM, đã phân tích về vai trò của hạ tầng giao thông trong thiết kế sản phẩm du lịch cộng đồng. Theo ông, việc thiếu kết nối giữa các điểm tham quan và dịch vụ hỗ trợ đang là rào cản lớn trong việc hình thành chuỗi giá trị du lịch có khả năng cạnh tranh. 

TS. Đào Phú Quốc, Phó Giám đốc Trung tâm Đa dạng sinh học và Phát triển bền vững, Viện Môi trường và Tài nguyên ĐHQG-HCM, trình bày tham luận "Hạ tầng gia thông, hạ tầng du lịch và cảnh quan nông thôn tại xã Long Thạnh: Thực trạng và đề xuất"

TS. Phạm Thanh Duy, Trưởng phòng Hành chính – Tổng hợp, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông thôn - Saemaul Undong, đã trình bày kết quả khảo sát cảm nhận cộng đồng tại Long Thạnh, qua đó cho thấy người dân có mong muốn cải thiện thu nhập thông qua các hoạt động du lịch, song vẫn còn băn khoăn về khả năng thích ứng, thiếu kiến thức và kỹ năng đón tiếp khách, cũng như lo ngại về những thay đổi trong đời sống sinh hoạt. 

TS. Phạm Thanh Duy, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông thôn - Saemaul Undong, trình bày tham luận " Thực trạng về hoạt động du lịch và đề xuất mô hình du lịch tại xã Long Thạnh"

ThS. Vũ Ngọc Tuấn, Giảng viên Khoa Đô thị học, đã trình bày tham luận "Đề xuất không gian cảnh quan môi trường và định hướng quy hoạch chung mô hình du lịch cộng đồng nông thôn tại Long Thạnh". Trong đó, thầy tập trung phân tích các yếu tố cảnh quan đặc trưng, hiện trạng sử dụng đất và đề xuất định hướng tổ chức không gian tổng thể nhằm phát huy lợi thế tự nhiên – văn hóa của địa phương, hướng đến xây dựng mô hình du lịch cộng đồng hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

ThS. Vũ Ngọc Tuấn, Giảng viên Khoa Đô thị học, trình bày tham luận "Đề xuất không gian cảnh quan môi trường và định hướng quy hoạch chung mô hình du lịch cộng đồng nông thôn tại Long Thạnh"

Sau phần tham luận, phiên thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn đã nhận được nhiều ý kiến giá trị từ các đại biểu đến từ địa phương và đội ngũ nghiên cứu. Nhiều ý kiến cho rằng, để phát triển du lịch cộng đồng tại Long Thạnh, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc tạo ra sản phẩm mới, mà cần thiết lập một cơ chế vận hành hiệu quả, trong đó cộng đồng địa phương đóng vai trò chủ thể thay vì chỉ là đối tượng tham gia thụ động.

ThS. Phạm Thị Hồng Cúc, giảng viên Khoa Du lịch, chia sẻ kinh nghiệm từ các mô hình du lịch cộng đồng thành công tại các vùng nông thôn khác, nhấn mạnh yếu tố cốt lõi là sự gắn kết giữa người dân và câu chuyện bản địa. Theo cô, những mô hình hiệu quả đều bắt đầu từ việc khơi gợi niềm tự hào về quê hương, tạo điều kiện để người dân kể câu chuyện của chính mình qua từng hoạt động trải nghiệm. 

ThS. Phạm Thị Hồng Cúc, giảng viên Khoa Du lịch, chia sẻ kinh nghiệm từ các mô hình du lịch cộng đồng thành công tại các vùng nông thôn khác, nhấn mạnh yếu tố cốt lõi là sự gắn kết giữa người dân và câu chuyện bản địa

Với ThS. Trần Tuyên, Nghiên cứu viên Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn, cũng đồng tình rằng, nếu không có sự phối hợp rõ ràng và vai trò điều phối trung gian từ phía chính quyền hoặc đơn vị học thuật, các sáng kiến tại địa phương rất dễ rơi vào tình trạng manh mún, thiếu đồng bộ và không bền vững. Từ những trao đổi thẳng thắn và thực tiễn, phiên thảo luận đã góp phần định hình rõ hơn vai trò của từng tác nhân trong mô hình du lịch cộng đồng: người dân là chủ thể sáng tạo, chính quyền là hạt nhân điều phối, còn nhà trường đóng vai trò kiến tạo tri thức và chuyển giao mô hình. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hướng tới một chiến lược phát triển bền vững, có khả năng mở rộng và thích ứng linh hoạt với điều kiện thực tế tại địa phương.

ThS. Trần Tuyên, Nghiên cứu viên Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn, chia sẻ tại hội thảo

Tại phần tổng kết, TS. Phạm Thanh Duy cho rằng phát triển du lịch cộng đồng không nên được nhìn nhận như một chương trình ngắn hạn, mà cần được xây dựng như một quá trình hợp tác bền vững. Theo thầy, nên bắt đầu từ các mô hình thử nghiệm nhỏ, có đánh giá định kỳ, từ đó nhân rộng phù hợp với thực tế. Cách tiếp cận cần đặt người dân vào trung tâm, phát triển sản phẩm dựa trên tài nguyên bản địa, kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế. Thầy kỳ vọng, những gợi mở từ hội thảo lần này sẽ là tiền đề cho việc xây dựng mô hình mẫu tại Long Thạnh, đồng thời góp phần định hình chính sách phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại tỉnh Kiên Giang trong thời gian tới.

TS. Phạm Thanh Duy phát biểu tổng kết hội thảo

TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN - SAEMAUL UNDONG